Ile litrów ma galon i dlaczego to ma znaczenie przy spalaniu paliwa

Galon nie ma jednej pojemności. W amerykańskich danych dotyczących paliwa oznacza 3,785411784 l, a w brytyjskich 4,54609 l. Ta różnica wpływa na przeliczanie spalania, pojemności zbiornika i ceny tankowania. Sam zapis MPG nie wystarcza więc do porównania dwóch samochodów. Trzeba jeszcze wiedzieć, którego galonu użyto.

Pojemność galonu amerykańskiego i brytyjskiego

Jeden amerykański galon cieczy to dokładnie 3,785411784 l. Oznacza się go jako US gal. Z kolei galon brytyjski, nazywany imperialnym i zapisywany jako imp gal, ma dokładnie 4,54609 l. W przeliczeniu na jeden galon różnica wynosi 0,760678216 l. Brytyjska jednostka mieści zatem o 20,1% więcej paliwa niż amerykańska, po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku.

Oznaczenia US i imp są ważne zarówno w danych technicznych, jak i przy cenach paliwa. W Stanach Zjednoczonych paliwa płynne sprzedaje się w galonach amerykańskich. W Wielkiej Brytanii ceny na stacjach podawane są za litr, lecz wydajność paliwowa samochodów nadal bywa przedstawiana w milach na galon imperialny. Jednostka użyta do sprzedaży paliwa nie musi być więc tą samą, którą zastosowano w opisie spalania.

W ogłoszeniu samochodu sprowadzonego z zagranicy sam dopisek „gal” przy pojemności baku nie rozstrzyga sprawy. Potrzebna jest informacja o standardzie jednostki, którą można ustalić na podstawie dokumentacji dla danego rynku. Istnieje także amerykański galon suchy, używany do pomiaru objętości materiałów sypkich. Nie stosuje się go do benzyny ani oleju napędowego i nie należy uwzględniać go w obliczeniach dotyczących tankowania.

Jednostki spalania i wydajności paliwowej

W Polsce zużycie paliwa opisuje się przede wszystkim w l/100 km. Wartość 7 l/100 km oznacza, że samochód zużywa 7 litrów na dystansie 100 km w warunkach odpowiadających danemu pomiarowi. Niższa liczba oznacza mniejsze zużycie. Ten zapis pozwala bezpośrednio obliczyć ilość paliwa potrzebną na określoną trasę.

MPG, czyli miles per gallon, opisuje zależność od drugiej strony: wskazuje liczbę mil przejechanych na jednym galonie paliwa. Im wyższy wynik, tym większy dystans uzyskany z tej samej objętości. Trzeba jednak odróżniać MPG US od MPG imp. Ten sam samochód, przy identycznym zużyciu paliwa, otrzyma wyższą wartość MPG w standardzie brytyjskim, ponieważ tamtejszy galon jest większy. Nie oznacza to niższego spalania.

Dystans można również podawać w kilometrach na galon albo kilometrach na litr. Zapis km/gal nadal wymaga wskazania rodzaju galonu, natomiast km/l nie ma tej niejednoznaczności. Ważna jest też jednostka odległości: 30 km/gal nie oznacza tego samego co 30 mil/gal. Przy 15 km/l samochód zużywa 6,67 l/100 km, po zaokrągleniu wyniku do dwóch miejsc po przecinku.

Relacja między MPG a l/100 km jest odwrotna. Wzrost MPG oznacza spadek zużycia wyrażonego w litrach na 100 km, ale nie jest to zależność liniowa. Nie istnieje stała liczba litrów odpowiadająca poprawie o jeden MPG. To ma znaczenie przy ocenie oszczędności, a nie tylko podczas zamiany jednostek.

Ile litrów ma galon i dlaczego to ma znaczenie przy spalaniu paliwa

Zależności przeliczeniowe między galonami, MPG i l/100 km

Podstawą obliczeń jest mila międzynarodowa, równa dokładnie 1,609344 km. Po połączeniu tej wartości z pojemnością właściwego galonu otrzymuje się współczynnik przeliczeniowy. Dla MPG US wynosi on 235,214583, a dla MPG imperialnego 282,480936. Oba współczynniki są tu zapisane po zaokrągleniu do sześciu miejsc po przecinku.

Dla standardu amerykańskiego obowiązuje wzór: l/100 km = 235,214583 / MPG US. Przeliczenie w przeciwnym kierunku wygląda tak: MPG US = 235,214583 / zużycie w l/100 km. W standardzie brytyjskim stosuje się odpowiednio: l/100 km = 282,480936 / MPG imp oraz MPG imp = 282,480936 / zużycie w l/100 km.

Jeżeli dystans podano w kilometrach na galon, nie trzeba przeliczać mil. Wtedy wzory mają postać: l/100 km = 378,5411784 / km/gal US lub l/100 km = 454,609 / km/gal imp. Dla kilometrów na litr zależność jest jeszcze krótsza: l/100 km = 100 / km/l. W każdym przypadku rodzaj wartości wpisanej do obliczenia musi odpowiadać zastosowanemu wzorowi.

Różnicę między amerykańskim a brytyjskim MPG pokazują trzy wartości, przeliczone na l/100 km i zaokrąglone do dwóch miejsc po przecinku:

  • 20 MPG US oznacza 11,76 l/100 km, a 20 MPG imp oznacza 14,12 l/100 km.
  • 30 MPG US odpowiada 7,84 l/100 km, natomiast 30 MPG imp odpowiada 9,42 l/100 km.
  • 40 MPG US daje 5,88 l/100 km, a 40 MPG imp daje 7,06 l/100 km.

W kalkulatorze spalania wybór „US” albo „imperial” zmienia wynik, nawet gdy wpisana liczba MPG pozostaje identyczna. Przy 30 MPG różnica po przeliczeniu wynosi 1,58 l/100 km. To nie błąd kalkulatora, lecz skutek użycia dwóch różnych jednostek objętości. Zaokrąglanie najlepiej ograniczyć do końcowego wyniku: skracanie pojemności galonu i długości mili na początku wprowadza dodatkowy błąd do dalszych obliczeń.

Rzeczywiste oszczędności przy zmianie wartości MPG

Poprawa o 5 MPG nie oznacza zawsze takiej samej oszczędności paliwa. Znaczenie ma poziom początkowy. Przy przejściu z 10 do 15 MPG US zużycie spada z 23,52 do 15,68 l/100 km. Na dystansie 1000 km odpowiada to zmniejszeniu ilości zużytego paliwa z 235,21 do 156,81 l, czyli oszczędności 78,4 l. Wyniki zaokrąglono dopiero po obliczeniu.

Zmiana z 30 do 35 MPG US daje znacznie mniejszy efekt objętościowy. Zużycie obniża się z 7,84 do 6,72 l/100 km, a na trasie 1000 km samochód potrzebuje 78,40 zamiast 67,20 l. Oszczędność wynosi 11,2 l. Przyrost wskazania jest taki sam, lecz różnica w ilości paliwa jest siedmiokrotna.

Powód wynika z dzielenia stałego współczynnika przez wartość MPG. Przy niskiej wydajności paliwowej każdy dodatkowy MPG mocniej zmniejsza zużycie wyrażone w litrach. Przy wyższej wydajności ten sam przyrost przynosi mniejszą oszczędność. Dlatego porównanie dwóch aut wyłącznie przez różnicę MPG może dawać mylące wrażenie skali korzyści.

W kosztach przejazdu liczą się zaoszczędzone litry, nie sam przyrost MPG. Wspólny dystans i zapis l/100 km pokazują tę różnicę bez dodatkowej interpretacji. Spadek zużycia o 1 l/100 km oznacza 10 litrów mniej na każde 1000 km, niezależnie od początkowego spalania samochodu.

Ile litrów ma galon i dlaczego to ma znaczenie przy spalaniu paliwa

Pojemność zbiornika i zasięg samochodu

Pojemność baku podaną w galonach przelicza się przez pomnożenie liczby galonów przez objętość właściwej jednostki. Zbiornik 15 US gal ma 56,78117676 l, czyli 56,8 l po zaokrągleniu do jednego miejsca po przecinku. Pojemność 15 imp gal odpowiada 68,19135 l, a po takim samym zaokrągleniu 68,2 l. Różnica przekracza 11 litrów.

Teoretyczny zasięg można obliczyć, dzieląc dostępną ilość paliwa w litrach przez zużycie w l/100 km i mnożąc wynik przez 100. Przy 50 l paliwa oraz spalaniu 6,25 l/100 km otrzymuje się 800 km. To wynik dla stałego zużycia i założonej ilości paliwa, a nie deklaracja, że samochód przejedzie taki dystans w każdych warunkach.

Nominalna pojemność zbiornika nie jest równoznaczna z ilością paliwa dostępną przed konkretnym przejazdem. Część została już zużyta, a wskazanie poziomu paliwa nie jest pomiarem laboratoryjnym. Także ilość zatankowana do pierwszego odbicia pistoletu nie musi odpowiadać pełnej pojemności podanej w dokumentacji. W praktyce różnica między litrami na paragonie a pojemnością baku nie musi oznaczać nieprawidłowości.

Rezerwa nie stanowi dodatkowego zbiornika ponad pojemność nominalną. Jest częścią paliwa znajdującego się w baku, której niski poziom sygnalizuje samochód. Z kolei zasięg wyświetlany na desce rozdzielczej jest wyliczeniem opartym na danych o zużyciu i ilości pozostałego paliwa. Po zmianie tempa jazdy może się zmienić bez tankowania.

Cena za galon a koszt przejechania określonego dystansu

Cenę litra uzyskuje się przez podzielenie ceny galonu przez jego pojemność w litrach. Dla paliwa sprzedawanego w Stanach Zjednoczonych dzielnikiem jest 3,785411784. Jeśli cena dotyczy galonu imperialnego, trzeba użyć 4,54609. Ta sama kwota za galon oznacza więc różną cenę jednostkową zależnie od standardu.

Przy hipotetycznej cenie 4,00 USD za US gal litr kosztuje 1,056688 USD, po zaokrągleniu do sześciu miejsc po przecinku. Samochód zużywający 8 l/100 km potrzebuje wówczas paliwa za 8,45 USD na 100 km. Na trasie 1000 km koszt wynosi 84,54 USD, przy stałej cenie i takim samym średnim zużyciu. Są to wartości obliczeniowe, nie aktualne notowania ze stacji.

Gdyby hipotetyczne 4,00 USD dotyczyło galonu imperialnego, cena litra wyniosłaby 0,879877 USD. Przy identycznym spalaniu koszt 100 km spadłby do 7,04 USD. Mniejszy koszt nie wynikałby z oszczędniejszej pracy silnika. Za tę samą kwotę kupowana byłaby większa objętość paliwa.

Porównanie cen między krajami wymaga wspólnej waluty, kursu z przyjętego dnia oraz tego samego rodzaju paliwa. Cena benzyny nie opisuje kosztów jazdy samochodem z silnikiem Diesla. Trzeba również oddzielić cenę paliwa od zużycia: koszt 100 km jest iloczynem spalania w l/100 km i ceny litra. Tańsze paliwo może obniżyć rachunek mimo wyższego spalania, a niższe zużycie nie gwarantuje niższego kosztu, jeśli litr jest droższy.

Warunki pomiaru i rodzaj paliwa w interpretacji spalania

Przeliczenie MPG na l/100 km zmienia jednostkę, ale nie zmienia warunków, w których uzyskano wynik. Amerykańskie wartości EPA i europejskie WLTP pochodzą z różnych procedur badawczych. Różnią się przebiegiem testów oraz sposobem wyznaczania publikowanych wyników. Dwie liczby zapisane po przeliczeniu w l/100 km nie stają się przez to w pełni porównywalne.

Dane katalogowe służą do zestawiania samochodów badanych według tego samego standardu. Wyniki z eksploatacji opisują konkretny sposób użytkowania. Wpływ mają prędkość, temperatura, obciążenie, ruch drogowy i operowanie pedałem przyspieszenia. Krótkie przejazdy z zimnym silnikiem oraz dłuższa jazda po jego rozgrzaniu nie tworzą takich samych warunków pomiaru. Sam przelicznik tego nie wyrówna.

Po tankowaniu do pełna średnie zużycie można wyznaczyć z ilości dolanego paliwa i dystansu od poprzedniego porównywalnego napełnienia. Jeden krótki odcinek jest podatny na różnice w poziomie napełnienia zbiornika, dlatego wynik z kilku tankowań lepiej oddaje zużycie w danym sposobie eksploatacji. Odczyt komputera pokładowego i obliczenie z tankowania mogą się różnić. To dwa sposoby ustalania wyniku, a nie dwie jednostki spalania.

Wyższa liczba oktanowa benzyny nie gwarantuje wyższego MPG ani niższego zużycia w l/100 km. Opisuje odporność paliwa na spalanie stukowe, nie ilość energii dostępną z litra. Silnik zaprojektowany do benzyny o wyższej liczbie oktanowej może wykorzystywać jej właściwości zgodnie ze swoją konstrukcją i sterowaniem. W silniku, który jej nie wymaga i nie potrafi wykorzystać, samo oznaczenie premium nie przesądza o oszczędności.

Ocena wpływu paliwa na spalanie musi uwzględniać wymagania producenta oraz porównywalną trasę, temperaturę i sposób jazdy. Różnica między dwoma tankowaniami nie wystarcza do przypisania zmiany zużycia samej benzynie. Rodzaj galonu da się ustalić jednoznacznie. Przy wynikach spalania równie ważne jest jednak to, co i w jakich warunkach zmierzono.

Przewijanie do góry